لینوکس (صفر) 🐧: دبیان، اوبونتو و مینت

همونطور که گفتم، هدف این سری از آموزش‌ها این نیست که شما به صورت استاندارد با لینوکس آشنا بشید، من خیلی حوصله این جور چیزها رو ندارم، بیشتر سعی می‌کنم چیزهایی رو یاد بگیرم در این زمینه که کاربردی باشه. خب توی این قسمت قصد داریم با سه توزیع معروف دبیان، اوبونتو و مینت آشنا بشیم. یک چیز دیگه رو قبل از این بگم. ببینید ما لینوکس به معنای یک سیستم عامل کامل رو نداریم، لینوکس تنها یک کرنله، برنامه‌های کاربردی که کنار اون قرار می‌گیرند و مواردی غیر از این باعث می‌شن که لینوکس تبدیل به یک سیستم عامل بشه. خب این چیزها «گنو» نام دارند. در حقیقت گنو مجموعه‌ای از ابزارهای کاربردی و آزاد است که شامل مواردی مانند کامپایلر، ویرایشگر و… می شود. در کنار هم قرار دادن گنو و لینوکس با همدیگر سیستم عاملی ایجاد میشه که ما اون رو گنو/لینوکس می‌نامیم. پس از این به بعد با واژه گنو/لینوکس همراه خواهیم بود.

دبیان


دبیان

دبیان توزیعی از سیستم عامل گنو/لینوکس است که به صورت کاملا آزاد و متن باز ارائه شده. خب این توزیع کاملا شناخته شده است و بیشتر از ۲۰ ساله که در حال توسعه هستش. سه نوع کلی از این توزیع وجود داره که شامل نسخه پایدار، آزمایشی و ناپایدار میشه.

نسخه پایدار، نسخه معقول و کارایی برای افراد معمولی و کسایی است که می‌خوان بی دردسر کارشون رو انجام بدن. نسخه آزمایشی و ناپایدار هم نسخه‌هایی هستند که در حال انتشار و بهبوداند. به این معنی که پس از یکسری تغییرات و روند زمانی این نسخه‌ها هم به نسخه پایدار تبدیل میشن.

مدیریت بسته

هر کدوم از توزیع‌های گنو/لینوکس از یه ابزار مدیریت بسته یا پکیج استفاده میکنن که اغلبا با همدیگه متفاوت هستند. دبیان هم مدیریت بسته مخصوص به خودش رو داره. در این رابطه بعدا بیشتر صحبت می‌کنیم.

قابلیت پیکربندی

خب دبیان یکی از بهترین و قابل اعتمادترین توزیع‌های گنو/لینوکسی هستش که امروزه می تونید ازش استفاده کنید. پس اگه دنبال یه هسته عالی و پایدار هستید دبیان برای شما مناسبه. می تونید تقریبا دبیان رو هم روی هر پلتفرمی نصب کنید.

اوبونتو


اوبونتو

اوبونتو یکی از معروف‌ترین و محبوب‌ترین توزیع‌های لینوکسه که بر پایه توزیع مادرش یعنی توزیع دبیان ساخته شده و روی سیستم های شخصی، تلفن‌های هوشمند -دیگه نه!-، سرور و… نصب میشه. اوبونتو به صورت پیشفرض یک رابط گرافیکی یا محیط رومیزی یا desktop environment داره که بهش می‌گیم، یعنی می‌گن Unity 😁 !!

مدیریت بسته

بزارید یه چیزی بگم، لینوکس انعطاف داره، یعنی میشه از چندین مدیریت بسته توی هر توزیع استفاده کرد. این یه موضوع، مدیریت بسته اوبونتو هم میتونه از مدیریت بسته دبیان استفاده کنه. به همین سادگی 🙂 البته می‌تونه مدیریت بسته جداگونه و منحصر به فرد هم داشته باشه.

قابلیت پیکربندی

اوبونتو برای افرادی مثل من و یا شما که دارید این مطلب رو می‌خونید و تازه کار هستید واقعا عالیه. کار باهاش ساده‌ است و تجربه کاربری عالی رو به کاربر میده. استفاده از اوبونتو در رنج وسیعی انجام میشه و درست مثل سیستم عامل های دیگه پشتیبانی خوبی داره. همونطور که گفتم می‌تونید اوبونتو رو هم تقریبا روی هر پلتفرمی نصب کنید.

مینت


مینت

گنو/لینوکس مینت دو نسخه کلی داره: یکی از نسخه‌هاش بر پایه اوبونتو هستش و یکی دیگه‌ش بر پایه دبیان. معمولا کاربران از نسخه اولش استفاده می کنن. نسخه اول این توزیع از مخازن اوبونتو استفاده میکنه، پس بسته‌هایی که روی اوبونتو قرار داره رو میشه اینجا هم استفاده کرد. مینت اغلب اوقات به عنوان نسخه سبک‌تر از اوبونتو هم در نظر گرفته میشه.

مدیریت بسته

لینوکس مینت از مدیریت بسته دبیان و اوبونتو استفاده میکنه. مدیریت بسته‌ها می‌تونن به صورت کامند-لاین و هم می‌تونن به صورت متنی باشند. استفاده از مینت هم همون شرایط اوبونتو رو داره.

توی قسمت بعدی در مورد چند توزیع دیگه صحبت می‌کنیم و بعدش میریم سراغ مباحث دیگه! شاد باشید😍

لینوکس (صفر) 🐧: تاریخچه و انتخاب توزیع

آموزش لینوکس

توی این مجموعه مطلب لینوکسی، قصد ندارم که راجع به مواردی که برای شرکت در آزمون نیاز دارید بگم، بلکه می‌خوام مطالب شیرین و باحالی رو که نیاز هست در مورد لینوکس بدونید بگم. این دوره به بخش‌های مختلفی تقسیم میشه که اولین بخش‌ش لینوکس (خالی) یا لینوکس (صفر) نام گذاری میشه. بعد از این مجموعه چند قسمتی وارد بخش اول یا لینوکس (یک) میشم و همینطوری ادامه می‌دیم. توی این دوره قراره که کلی جذاب باشیم و به مطالب جذابیت بدیم، پس نگران خسته کننده بودنش نباشید.

اول از همه منبع: به عنوان کسی که به حقوق دیگران احترام می‌زارم و اون رو ارجعیت همه کارهام می‌دونم باید منبع این دسته از مطالب رو بگم! این مجموعه از وبسایت https://linuxjourney.com گرفته شده. مجموعه مطالب داخل این وبسایت خیلی خوشگل و قشنگ دسته‌بندی شده و می‌تونید شما هم از اونا استفاده کنید. مواردی که توی این نوشته‌ها گفته می‌شه منبع اصلی‌ش وبسایتی بود که گفتم ولی خیلی وقت‌ها شاید نوشته‌ها رو صرفا از یه ترجمه ساده‌ هم با اضافه کردن محتوای بیشتر جذاب‌تر کنم.

تاریخچه


برای اینکه درک کنیم لینوکس از کجا اومده، نیاز داریم که به سال ۱۹۶۹ برگردیم، اونجایی که آقایان Ken Thompson و Dennis Ritchie توی آزمایشگاه بل، سیستم عامل یونیکس رو توسعه دادن. بعد از اون، این آقایان سیستم‌ عامل رو با زبون C دوباره از اول نوشتن تا بتونن اون رو قابل حمل‌تر بکنند و به سیستم عامل پر استفاده‌ای تبدیل‌ش بکنند.

یک دهه یا -مدت زمان بیشتری- بعد فردی به اسم ریچارد استالمن پروژه‌ای به اسم گنو (GNU) که مخفف (GNU Is Not Unix) رو شروع کرد، هسته اصلی این پروژه HURD نام داشت که متاسفانه تا این زمان هیچوقت نسخه نهایی اون منتشر نشد. در کنار این پروژه لایسنس نرم افزاری GPL که مخفف GNU General Public License یا لایسنس عمومی همگانی گنو بود نیز منتشر شد.

هسته، یکی از مهمترین بخش‌های یک سیستم عامل به حساب می‌آید. این قسمت اجازه می‌دهد که سخت افزار بتواند با نرم افزار صحبت کند. البته جدای از این کارهای بسیار مهمتر دیگری را نیز انجام می‌دهد که فکر نکنم اینجا جاش باشه، برای مطالعه در این باره می‌تونید این صفحه رو مطالعه کنید. اگر هم حوصله‌ خوندنش رو ندارید همین قدر بدونید که هسته می‌تونه هرچیزی که توی سیستم شما اتفاق می‌افته رو کنترل کنه.

در خلال این سال‌ها تلاش‌های بسیاری شدکه سیستم شبه‌-یونیکس توسعه داده شود که نتیجه آن نیز سیستم‌ عامل‌هایی مانند BSD و MINIX بود. در هر حال یک مورد که برای همه این سیستم عامل‌ها وجود داشت، عدم یکپارچگی هسته آن‌ها بود.

بعد از آن در سال ۱۹۹۱ آقای جوانی به اسم Linus Torvalds چیزی را توسعه داد که ما امروز اون رو لینوکس می‌خونیم.

انتخاب توزیع


خب تا به اینجای کار اطلاعات کلی راجع به یونیکس، هسته و … رو یاد گرفتیم، یک چیزی که قبل از ادامه این بحث باید به اون اشاره بکنم این‌ِ که، اصطلاح لینوکس جدای از اینکه به اسم سازنده و سیستم عامل یونیکس اشاره می‌کنه، اصطلاح بی معنی هستش. خب در حال حاضر هم بسیاری از توزیع‌ها از هسته لینوکس استفاده می‌کنن پس اینطوری میشه بهش گفت: سیستم عامل لینوکس.

یک سیستم لینوکس‌ی به سه قسمت تقسیم میشه:

  •       سخت افزار  این مورد شامل تمامی سخت‌افزارهایی می‌شود که سیستم شما روی اون‌ها اجرا می‌شه – مثل: حافظه اصلی، پردازنده، دیسک‌ها و… .
  •       هسته لینوکس  همونطور که گفتیم، هسته لینوکس در حقیقت بخش اصلی سیستم عامل شماست. این قسمت با سخت افزارها ارتباط برقرار می‌کنه و بهشون میگه که چطوری با سیستم تعامل برقرار کنند.
  •       فضای کاربری – اینجا جائیست که کاربری مانند شما یا من داریم با سیستم تعامل و ارتباط برقرار می‌کنیم.

خب در قدم اول شما نیاز دارید که یه سیستم لینوکسی برای خودتون داشته باشید، یه سیستم لینوکسی یعنی کامپیوتری که روش یکی از توزیع‌های لینوکس نصبه. خب توزیع‌های خیلی زیادی وجود داره که می‌تونید ازشون استفاده کنید، ما توی جلسه بعد در مورد لیستی از این توزیع‌ها حرف میزنیم.

یادم رفت!: توزیع‌ها همشون از یه هسته -هسته لینوکس- استفاده می‌کنن البته ممکنه که برخی از ویژگی‌هاشون با همدیگه فرق کنه، اما در نهایت هسته‌شون هسته لینوکسه! هر کدوم از این توزیع‌ها یا Distributionها ویژگی‌های خودشون رو دارن و برنامه‌های منحصر به فرد خودشون رو دارن. توزیع‌های لینوکس واقعا زیادن و همونطور که گفتم توی جلسه بعد قرار در مورد اینکه توزیع‌های لینوکس چه مواردی هستند بیشتر حرف بزنیم.